submenu

Houtbewerker Nico Bruffaerts - 15/12/2021

Een duivelsmooi masker

Dit keer zijn we bij Nico Bruffaerts te gast omdat hij ons een speciaal werk wil tonen naar aanleiding van de komst van Sinterklaas. Hij neemt ons mee naar de kelder waar zijn atelier zich bevindt.

In Nico’s aterlier staat een werkbank met meer dan 250 beitels, een slijpmachine en op de rekken kleimodellen, producten tegen houtworm, boenwas, een kit met wondpleisters … Op zijn werkbank liggen enkele ruwe Mariabeeldjes op afwerking te wachten. ‘Ze zijn gemaakt uit zirbe-, steenden- en alpendennenhout’, vertelt Nico. ‘Deze bomen groeien op de bovenste vegetatiegrens in de Alpen. De nerven van het hout liggen dicht bij elkaar, wat het bewerken ervan vergemakkelijkt. Sommige beelden maak ik in opdracht; deze Mariabeeldjes zullen verkocht worden in de winkel van de Sint-Martinusbasiliek van Halle. Grotere heiligenbeelden worden in processies meegedragen. Zo maakte ik onder andere een beeld van Sint-Hubertus dat de jaarlijkse viering van de patroonheilige in Tervuren mee opluistert.’

‘Ieder werk start met een tekening of foto, dan volgt er een model in klei en pas daarna begin ik in het hout te kerven. Veel leerde ik al doende, maar om mijn techniek te verbeteren reisde ik 38 keer naar Elbigenalp in Tirol. Op die ‘vakanties’ volgde ik telkens les bij de Schnitzschule Geisler-Moroder.’

In de garage, wat weggemoffeld onder een deken haalt Nico het beeld tevoorschijn waarover hij ons wil vertellen: een gruwelijk mooie duivelskop. ‘Het is de kop van Krampus, een demon die de rol van Zwarte Piet vertolkt in de Alpenregio’s. Het woord Krampus komt van het Oudhoogduitse woord voor klauw: Krampen. De eerste twee weken van december en vooral op sinterklaasavond vermommen jonge mannen zich als de Krampus. Met een houten duivelsmasker op en gehuld in schapenvellen zwerven ze door de stad en jagen ze passanten de stuipen op het lijf met het geratel van kettingen en roestige bellen. Als ze op jouw schouder kloppen, dan heb je geluk in het komende jaar en krijg je nadien als beloning een schnaps (soms met een vreemde knoflook- of preismaak). Ondertussen zijn er tal van Krampusevenementen, ook in Nederland duikt de folklorefiguur op. Zo organiseert de stad Rotterdam jaarlijks een Krampuslauf, een loopwedstrijd met deze duivelsfiguren. In totaal maakte ik drie van deze maskers. Ergens in Mechelen lopen nog een rode en vaalwitte rond. Eerst hing het groene masker boven in ons salon, maar na een tijdje werd het naar hier verbannen. De hoorns zijn afkomstig van de gemsbok, steenbok of het moeflonschaap. De kop zelf is uit lindehout gesneden, met uitsparingen onder de glazen ogen en tussen de tanden, zodat de gemaskerde kan zien en ook verstaanbaar kan grommen. Het volledige masker is handwerk en de binnenkant wordt afgewerkt met een zeemvel om het masker draaglijk te maken.’

‘Wat denk je, is de Krampus een goed alternatief voor Zwarte Piet?’

Uitgekamd interviewde kunstenaar en oud-bankdirecteur Nico Bruffaerts eerder over zijn levenslange passie voor het houtsnijden. Je kan het artikel online lezen via het archief van uitgekamd, in het novembernummer van 2011.

Tekst: Karla Stoefs
Foto: © David Legrève
Uit: uitgekamd december 2021