submenu

Het effect van corona op ons seksleven - 04/10/2020

Seksuoloog Erick Janssen

Het coronavirus riep uiteenlopende medische onderzoeken een halt toe, maar bood ook kansen voor geheel nieuw onderzoek. Zo ook voor Erick Janssen, hoogleraar seksuologie, wiens onderzoeksteam nu peilt naar ‘seksuele intimiteit in relaties gedurende de pandemie van het coronavirus’.

Erick Janssen is afkomstig van Oss, een stad in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Hij woont sinds kort in onze gemeente. ‘Vroeger hebben we een tijd in Leuven gewoond. Ik werk er als hoogleraar seksuologie aan het Instituut voor Familiale en Seksuologische Wetenschappen van de KU Leuven. Maar Leuven blijft in de eerste plaats een studentenstad, vandaar onze keuze om naar Wezembeek-Oppem te verhuizen. We wonen hier graag. De gemeente is multicultureel en we wonen vlak bij het groene park van Tervuren.’

In 1995 promoveerde Erick Janssen aan de Universiteit van Amsterdam in de psychologie. Hij verhuisde nadien naar de VS om er bijna twintig jaar lang onderzoek te doen aan het Kinsey-instituut, waaraan hij nog steeds verbonden is als senior research fellow.  ‘Verhuizen van het progressieve liberale Amsterdam naar Indiana – dat nogal conservatief is – was wel een verandering. Maar ook in Amerika tref je allerlei meningen’, weet hij.

Weggegooid geld

‘Toch is er een merkbaar verschil wat de subsidiecultuur voor het onderzoekswerk betreft. Het Kinsey-instituut werkte indertijd grotendeels op basis van overheidsgeld. Dat was een bewuste keuze om zo neutraal mogelijk, los van farmaceutische bedrijven bijvoorbeeld, studies op te zetten. Maar het gevolg daarvan is dat het niet makkelijk is om subsidies te verkrijgen voor meer fundamenteel seksueel onderzoek. Ooit kwam een toegewezen subsidie van ons – waarmee we het effect van opwinding op seksuele beslissingen wilden onderzoeken – onder vuur te liggen. De vraag ‘of het geen weggegooid geld was’ kwam op de agenda van het Congres in Washington. Gelukkig werd het pleit in ons voordeel beslecht.’

Samen met John Bancroft ontwikkelde Erick Janssen een baanbrekend theoretisch model. ‘Vroeger lag de focus bij bevragingen vooral op wat seksuele opwinding stimuleert. Dat is een eenzijdige benadering, want het is best mogelijk dat er bij wijze van spreken niets aan het gaspedaal hapert, terwijl je toch niet in een staat van opwinding raakt omdat er ook remmende factoren in het spel zijn. Bijvoorbeeld het idee dat de buren je kunnen zien, kan voor blokkering zorgen. Wij hebben vragenlijsten uitgewerkt waarin beide soorten van invloeden zijn opgenomen. De balans tussen beide krachten, tussen het gaspedaal en de rem, moet immers goed zitten. Deze benadering wordt nu wereldwijd toegepast. Dat is toch een van de verwezenlijkingen waar ik trots op ben.’

Het effect van corona

‘Het coronavirus heeft het onderzoek dat we in maart aan het opstarten waren, aardig gedwarsboomd. Vooral omdat er ook labo-onderzoek in het pakket zat. Jammer, maar veel mensen hebben in deze tijd een grotere tegenslag te verwerken. Bovendien bracht het virus een situatie teweeg die we nog niet eerder meemaakten. Het thuisblijven, het fysiek afstand houden … Al deze maatregelen hebben een impact op onze gezondheid, op onze relaties, op ons seksueel welzijn. Zeker in het begin, toen niemand wist hoe de situatie zou evolueren, was de toestand voor velen stressvol.’

‘Een internationale studie gaf als resultaat dat 40 procent van de ondervraagden de situatie als negatief ervaarde op hun seksueel welbevinden. In de media wordt er doorgaans op het negatieve gefocust, maar dit cijfer wil ook zeggen dat 60 procent van de koppels de effecten op hun seksleven niet als negatief ervaarden. In onze eigen studies ontdekten we dat bijna  20 procent van de respondenten vindt dat stress een positief effect kan hebben op hun seksualiteit. Hoe mensen reageren op stress, is dus duidelijk verschillend.’

‘Met het onderzoek dat we nu voeren, proberen we te begrijpen hoe pandemiegerelateerde stress en sociaal isolement de intimiteit van koppels beïnvloeden. En of intiem gedrag de negatieve effecten van sociaal isolement en stress kan verminderen. Onze onderzoeken gebeuren via enquêtes, maar we voeren ook fysiologische tests uit in het labo. Het is begrijpelijk dat niet iedereen zich tot dat laatste geroepen voelt, daarom bieden we soms een betaling aan. Mensen die zich kandidaat stellen, doen dat vaak omdat ze het belang van ons onderzoek erkennen. Onze resultaten helpen om diagnoses te stellen of behandelingen op te zetten. Ook bij ons onderzoek naar de effecten van het coronavirus zien we parallellen met de adviezen die we formuleren voor condoomgebruik. We weten dat we afstand moeten houden en een masker moeten dragen om onszelf en de andere te beschermen. Waarom handelen we dan niet consequent naar die kennis?’

Recht op seksueel plezier

‘Vroeger lag de focus van seks vooral op voortplanting, nu ligt de focus ook op andere aspecten, inclusief plezier en intimiteit. Studies laten zien dat seks een positief effect kan hebben, niet alleen op relatiekwaliteit, maar ook op lichamelijke processen zoals immuunfunctie en bloeddruk, en zelfs op het algemeen welzijn en onze productiviteit. Hoe het verband zich manifesteert, is niet altijd makkelijk om te onderzoeken. Mensen verschillen, en ook het belang van seks in een relatie verschilt van mens tot mens. Binnen een relatie verandert dat belang ook. Een eerste verliefdheid is wat anders dan samen een jubileum vieren.’

Toch heeft de World Association For Sexual Health, waar Janssen bij betrokken is, het recht op seksueel plezier als mensenrecht laten optekenen. ‘Deels om het op de agenda te zetten als recht voor iedereen, ongeacht de geaardheid of eventuele fysieke beperkingen. Bovendien legt het woord ‘plezier’ de klemtoon op het feit dat er sprake moet zijn van wederzijdse toestemming. Seksueel geweld en verkrachting zijn helaas nog steeds veelvoorkomend, en worden soms als oorlogswapen gebruikt. Zo’n manifest betekent dat erover gepraat wordt, het maakt bestaande problemen zichtbaarder. Natuurlijk reikt het niet onmiddellijk oplossingen aan, maar elke stap in de goede richting telt.’

 

Tekst: Karla Stoefs
Foto: © Tine De Wilde
Uit: uitgekamd oktober 2020